Ne oldu? Çin Ticaret Bakanlığı ile Bilim ve Teknoloji Bakanlığı, 16 Ekim 2026'da 48 sayılı duyuruyu yayımladı. Duyuru, 23'ü yapay zekâ olan 40 teknolojiyi ihracat kataloğuna eklemeyi öneriyor ve geçici ön kayıt şartını hemen başlatıyor.

Cloud Security Alliance'ın araştırma notuna göre Çin, 48 sayılı duyuruyla ihracatı yasaklı ya da kısıtlı teknolojiler kataloğunu genişletmeyi öneriyor. Taslakta 14 yasaklı ve 26 kısıtlı kalem var; bunların 23'ü yapay zekâ, 5'i biyotıp, 12'si ise fotovoltaik alanında. Yapay zekâ tarafında model ağırlıkları, ajan mimarileri ve saldırgan siber yetenekler için teknik eşikler tanımlanıyor. Kataloğa ilişkin taslak 15 Kasım 2026'ya kadar görüşe açık. Buna karşın listedeki teknolojileri ihraç etmeden önce bakanlık platformunda kayıt yaptırma şartı, başlamış ama tamamlanmamış ihracatlar dahil, şimdiden geçerli. Bakanlık sözcüsü düzenlemenin belirli bir ülkeyi hedeflemediğini söylüyor.

  • Model ağırlıkları şu üç ölçütten birini karşılarsa kısıtlanıyor: en az 10^26 FLOP eğitim işlemi, en az 2 trilyon parametre ya da ihracat anında küresel ilk 10'da yer almak.
  • Ajanlar modelden bağımsız denetleniyor; kritik altyapı, savunma veya çekirdek devlet kullanımına özel yüksek performanslı ajanlar yasaklı.
  • Açık kaynak ya da akademik yayınla zaten kamuya açılmış teknolojiler kapsam dışı.
  • Kayıt dört durumda gerekiyor: mülkiyet devri, yurt dışı kullanım lisansı, kontrol değişikliği ve bakanlığın belirlediği diğer haller.

Neden önemli?

Çin kökenli bir modeli kendi altyapısında çalıştıran ya da Çin'deki ekiplerle ajan geliştiren şirketler, tedarikçilerinin lisans almasına bağlı hâle gelebilir. Türkiye'deki ekipler için de bağımlılık envanteri çıkarmak ve tedarikçiden yazılı güvence istemek akıllıca görünüyor.

Sık sorulanlar

Çin kökenli bir modelin API'sini kullanmak ihracat sayılıyor mu?
Çin Ticaret Bakanlığı'na göre API, uygulama, web, SaaS ve hafif cihaz içi kullanım büyük model ihracatı sayılmıyor. Kısıtlı bir modelin Çin dışındaki altyapıya yerel kurulumu ise ihracat yönetimi kapsamına giriyor ve lisans gerektiriyor.
Taslak katalog için görüş bildirme süresi ne zaman doluyor?
Katalog eklemeleri 15 Kasım 2026'ya kadar görüşe açık. Geçici kayıt şartı ise taslağın sonuçlanmasını beklemeden yayım tarihinden itibaren uygulanıyor.